معين الدين محمد زمچى اسفزارى

411

روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )

كه ارغون آقا و ديوان خراسان پنجاه تومان برسم انعام ، بنواب او رسانند ، و روز ديگر ملك را در مجلس خاص على رؤس الخواص خلعت خاص پوشانيده ، سه « 1 » پائيزهء « 2 » زرين ، و دو كمر مرصع ثمين ، و نه جامهء زربفت ، و ده هزار دينار نقد « 3 » ، و بعضى از اسلحه چون : شمشير هندى ، « 4 » و نيزهء خطى ، و گرز گاوسر ، و ناچخ « 5 » و خنجر داد ، « 6 » و ديگر روز با جاموكم ، « 7 » كه از خواص درگاه بود ملك اسلام متوجه قبة الاسلام « 8 » هرات گشت ، و از راه بجانب اردوى ارغون آقا عنان تافته در شهر به دو رسيد ، و احكام پادشاه عرض كرد ، ارغون آقا او را اعزاز و اكرام كرد ، پنجاه تومان تسليم نواب او كرد ، و ملك را رخصت داد ، « 9 » و چون بهرات رسيد ، شرف الدين بتكچى را كه ازو انواع ظلم و بيداد بر خواص و عوام هرات و غور و نجد و غور مملكت شايع و عام گشته بود بخوارى تمام بكشت ، و قرلغ را كه شحنهء هرات بود سخنهاى سخت و درشت گفت ، و در حكم و اختيار استقلال عظيم يافت . « 10 » [ پس در سنهء سبع و اربعين و ستمايه ، چون ملوك و اصول همهء ولايات

--> ( 1 ) - پايزه . پائيزه : لوحه بوده از زر و سيم و گاهى از چوب برحسب اختلاف رتبهء اشخاص بعرض كف دست و به طول نيم ذراع تقريبا كه نام خدا و نام پادشاه با نشان و علامت مخصوص روى آن محكوك بوده است و پادشاهان مغول آن را به كسانى كه مورد مرحمت و توجه خاص واقع ميشده‌اند و مخصوصا برؤساى سپاه اعطاء ميكرده‌اند . ( 2 ) - مج : زرين و دو كمر مرصع ثمين و نه جامه زربفت . مك : اين عبارت را ندارد . ( 3 ) - مج : و دو هزار دينار . مك . پا : و ده هزار دينار . ( 4 ) - مج : و نيزهء خطى . مك : اين جمله را ندارد . ( 5 ) - ناچخ : بفتح جيم پارسى و سكون خاى معجمه : تبرزين . فرهنگ جهانگيرى . ( 6 ) - مج : ديگر . مك : و ديگر . ( 7 ) - مج : جاهور كه از . مك : جاموكم كه از . پا : جاهوكه از . ( 8 ) - مج : قبة الاسلام هرات گشت . مك : قبة الاسلام گشت . ( 9 ) - مج : چون . مك : و چون ( 10 ) - عبارت : [ پس در سنهء سبع و اربعين و ستمايه چون ملوك و اصول . . . بعنايت و تربيت مخصوص گردانيده بايرليغ و نيزه بهرات بازگردانيد ] از زيادات مج و پا مىباشد . و در نسخهء مك اين مطالب بطور اختصار در ضمن اين چند سطر نوشته شده است : « و در سنهء 640 فتح قلعهء فيروزه حصار نمود ، و پنجاه و نه روز محاربه نمود